Cấu Tạo Vũ Trụ

Bài viết này là một phần lý thuyết trong chuyên đề Từ Vi Mô Đến Vĩ Mô, một trong những chuyên đề luyện thi tốt nghiệp và thi kỳ thi quốc gia môn vật lý do gia sư lý của trung tâm tổng hợp. Sau đây là phần lý thuyết cần nhớ:

I/ Hệ Mặt Trời:

Hệ mặt trời gồm Mặt Trời, các hành tinh và các vệ tinh.

Mặt Trời:

– Là một ngôi sao màu vàng có diện tích 6000^0 K, nhiệt độ trong lòng Mặt Trời lên đến hàng chục triệu độ.

– Có bán kính lớn hơn 109 lần bán kính Trái Đất, có khối lượng gấp 333.10^3 lần khối lượng Trái Đất. Thành phần chủ yếu là Hidro (75%) và Heli (23%).

– Năng lượng Mặt Trời có được là do các phản ứng nhiệt hạch: Phản ứng tổng hợp các hạt nhân hidro thành heli.

vu-tru

Vũ trụ

Các hành tinh:

– Có 8 hành tinh, theo thứ tự từ trong ra ngoài: Thủy tinh, Kim tinh, Trái đất, Hỏa tinh, Mộc tinh, Thổ tinh, Thiên vương tinh và Hải vương tinh. Chúng chuyển động quanh Mặt trời theo cùng chiều quay của bản thân Mặt trời quanh minh nó. Xung quanh mỗi hành tinh có các vệ tinh.

– Được chia thành hai nhóm: Nhóm Trái đất gồm: Thủy tinh, Kim tinh, Trái đất, Hỏa tinh và nhóm Mộc tinh gồm Mộc tinh, Thổ tinh, Thiên vương tinh và Hải vương tinh.

Các tiểu hành tinh: là các hành tinh có bán kính từ vài km đến vài trăm km, chuyển động trên các quỹ đạo có bán kính từ 2,2 đến 3,6 đơn vị thiên văn (1dvtv = 150.10^6km: là khoảng cách trung bình từ trái đất đến mặt trời)

Sao chồi: là những khối khí đóng băng lẫn với đá, đường kính vài km, chuyển động quanh Mặt trời theo bán kính elip rất dẹt.

Thiên thạch: là những tảng đá chuyển động quanh Mặt trời.

II/ Các sao và thiên hà:

Mỗi ngôi sao ta nhìn thấy trên bầu trời về ban đêm là một khối khí nóng như Mặt trời. Nhiệt độ trong lòng các sao lên đến hàng chục triệu độ, trong đó xảy ra các phản ứng nhiệt hạch. Khối lượng các sao trong khoảng từ 0,1 đến vài chục lần khối lượng Mặt trời.

Các cặp sao là các sao có khối lượng tương đương nhau, quanh xung quanh một khối tâm chung gọi là sao đôi.

Ngoài các sao đang ở trạng thái ổn định còn có các sao đang biến đổi rất mạnh đó là sao mới và siêu mới có độ sáng đột nhiên tăng rất nhanh do kết quả của các vụ nổ xảy ra trong lòng chúng, kèm theo sự phóng ra các dòng vật chất rất mạnh.

Có các sao không phát sáng đó là các punxa và các lỗ đen. Punxa được cấu tạo hoàn toàn bằng các notron. Chúng có từ trường rất mạnh và quay rất nhanh quanh một trục. Lỗ đen cũng được cấu tạo từ các notron, nhưng chúng được xếp khít với nhau tạo ra một loại vật chất có khối lượng riêng rất lớn, nên có thể hút bất kì khối chất nào lại gần nó.

Ngoài ra còn có các “đám mây” sáng. Đó là những tinh vân. Tinh vân là các đám bụi khổng lồ được rọi sáng từ các ngôi sao gần đó hoặc những đám khí bị ion hóa phóng ra từ sao mới hay sao siêu mới.

Thiên hà là một hệ thống sao gồm nhiều loại sao và tinh vân. Đa số các thiên hà có dạng hình xoắn ốc. Đường kính của thiên hà khoảng 100 000 năm ánh sáng.

Ngân hà là thiên hà có chứa hệ mặt trời của chúng ta. Thiên hà có dạng hình xoắn ốc, Đường kính thiên hà khoảng 100 000 năm ánh sáng.

Các đám thiên hà là tập hợp các thiên hà.

Các quaza: là một loại cấu trúc mới, nằm ngoài thiên hà, phát xạ mạnh một cách bất thường các sóng vô tuyến và tia X. Công suất phát xạ của các quaza lớn đến mức mà phản ứng nhiệt hạch cũng không đủ cung cấp năng lượng cho quá trình phát xạ này.

III/ Vũ trụ:

Vũ trụ gồm các thiên hà và đám thiên hà.

Sự chuyển động quanh các tâm: Các thành viên trong một hệ thống sẽ chuyển động quanh một thiên thể hay một khối trung tâm. Chuyển động này tuân theo Định luật vạn vật hấp dẫn và các Định luật của Keple.

Sự nở của vũ trụ: vũ trụ đang nở ra. Các thiên hà càng ở xa chúng ta càng chuyển động nhanh ra xa chúng ta.

Sự tiến hóa của các sao: Các sao đều được hình thành từ một đám tinh vân khí hidro. Các sao có khối lượng cỡ Mặt trời trở xuống sẽ tiến hóa thành một sao chất trắng. Các sao có khối lượng lớn hơn khối lượng Mặt trời sẽ tiến hóa thành một punxa hoặc lỗ đen.

About administrator